Department of Early Childhood Education

Πανταζίδης Σ. (2016). "O Πύργος της Πολυγλωσσίας" στα Πρακτικά συνεδρίου με κριτές: 22ο Διεθνές Συνέδριο Ελεύθερου Πανεπιστημίου Πολιτών. "Τύποι, Μορφές, Εφαρμογές και Αποτελεσματικότητα της Εκπαίδευσης". Βέροια

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται το παιχνίδι «Ο Πύργος της Πολυγλωσσίας».
Το παιχνίδι αυτό δημιουργήθηκε για τις ανάγκες της 4ης Γιορτής Πολυγλωσσίας της Θεσσαλονίκης και μετέπειτα προσαρμόστηκε στις ανάγκες του Goethe Institut της Θεσσαλονίκης. Το παιχνίδι στηρίζεται σε σύγχρονες επιστημονικές και σχεδιαστικέςαρχές και η αξιολόγηση του έγινε με βάση τα κριτήρια GLO. Το παιχνίδι αποτελείταιαπό το Jenga, με την προσθήκη αυτοκόλλητων από χώρες της Ευρώπης, της Αφρικής και της Ασίας από κάρτες ερωτήσεων και δοκιμασιών. Σκοπός του παιχνιδιού είναι η ευαισθητοποίηση των συμμετεχόντων/ουσών στις γλώσσες και η απόκτηση θετικών στάσεων προς το διαφορετικό. Στις εφαρμογές που πραγματοποιήθηκαν τα αποτελέσματα μέσα από την διαδικασία της παρατήρησης βάσει του GLO είναι ικανοποιητικά. Οι συμμετέχοντες/ουσες συνδύασαν την αυτενέργεια και την ψυχαγωγία με την μάθηση και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους.

Η παρούσα έρευνα αποτελεί μία εθνογραφική μελέτη που ασχολείται με την παιδική ηλικία και την εκπαίδευση  των παιδιών στα προγράμματα afterschool. Κεντρικό ρόλο κατέχει η αξιοποίηση κοινωνικών και πολιτισμικών θεωριών και ερευνητικών πρακτικών. Οι θεωρίες και οι πρακτικές αυτές προέρχονται από την κοινωνιολογία της παιδικής ηλικίας, την κοινωνιολογία της εκπαίδευσης και το διεπιστημονικό πεδίο των προγραμμάτων afterschool. Η έρευνα αυτή αποσκοπούσε στη διερεύνηση της κοινωνικής κατασκευής υποκειμενικοτήτων των παιδιών στα εργαστήρια δύο διαφορετικών προγραμμάτων afterschool. Το πρώτο πρόγραμμα afterschool είναι μίας Μ.Κ.Ο. ενώ το δεύτερο ενός ιδιωτικού σχολείου. Ήταν εξ’ αρχής γνωστό ότι οι πληθυσμοί παιδιών των δύο προγραμμάτων afterschool διαφοροποιούνται σε ζητήματα διαβίωσης, ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ευκαιριών στην εκπαίδευση. Τα εργαστήρια αυτά πραγματοποιούνται στα πλαίσια της μη τυπικής εκπαίδευσης με συμμετέχοντες παιδιά περίπου ίδιας ηλικίας. Τα μεθοδολογικά εργαλεία που αξιοποιήθηκαν ήταν η εθνογραφική παρατήρηση, η συνέντευξη-ομάδα εστίασης και, τέλος, η ανάλυση επίσημου και ανεπίσημου έντυπου και ψηφιακού υλικού των δύο δομών. Η ανάλυση του υλικού που συλλέχθηκε από αυτά βασίστηκε στο μοντέλο της θεματικής ανάλυσης. Όσον αφορά τα ευρήματα, προέκυψαν τα εξής θέματα για τα παιδιά:  «Τα  (υπο)τιμημένα παιδιά», «Κατανόηση της κοινωνικής πραγματικότητας» και «Σχέσεις μεταξύ των παιδιών. Τα ευρήματα για τα παιδιά και την παιδική ηλικία έρχονται σε συμφωνία με τη βιβλιογραφία  διαφωτίζοντας αρκετά κρίσιμα θέματα και ανοίγοντας νέα ζητήματα προς διερεύνηση. Για τους γονείς τα θέματα είναι: «Οι γονείς θέλουν..», «Οι γονείς παρέχουν..» και «Οι γονείς βλέπουν τα παιδιά ως..», όπου οι απόψεις των γονέων για τα παιδιά διαφοροποιούνται ανάλογα με την κοινωνικοοικονομική τάξη που ανήκουν. Οι εκπαιδευτικοί διαμορφώνουν τις απόψεις τους γύρω από τα εξής: «Τα παιδιά είναι όλα παιδιά, οι ίδιες ανάγκες εκφράζονται διαφορετικά», «Πρώτα το πολιτισμικό κεφάλαιο», «Το ελεύθερο παιχνίδι και το πλαίσιο». Τέλος, οι δομές δίνουν έμφαση στο βίωμα της παιδικής ηλικίας μέσα από ρομαντικούς λόγους, θέτοντας ως πρωταρχικό σκοπό το καλύτερο μέλλον του παιδιού. Τα θέματα που προέκυψαν σχετικά, είναι: «Ρομαντικός λόγος για την παιδική ηλικία» και «Όταν τα παιδιά δεν θα είναι πια παιδιά».

Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η σύνθεση των εννοιών της Παιδαγωγικής του Παιχνιδιού και  κάποιων προσπαθειών που έγιναν ώστε να δοθεί το έναυσμα για περαιτέρω διερεύνηση και ανάπτυξη του «Critical Gaming Pedagogy» (Κριτική Παιδαγωγική των παιγνίων). Δύο πρακτικά παραδείγματα της εργασίας αυτής αποτελούν η έρευνα του Crocco (2011) και το επιτραπέζιο παιχνίδι του Hunter (2013). O Crocco αξιοποίησε το έργο του Paulo Freire, ώστε μέσω επιτραπέζιων και ψηφιακών παιχνιδιών τα παιδιά να αναπτύξουν κριτική σκέψη σε σχέση με τις ηγεμονικές ιδέες και τους θεσμούς. Eπιπλέον, ο Hunter έφτιαξε το επιτραπέζιο “World Peace Game” (Παγκόσμιο Παιχνίδι της Ειρήνης) όπου τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με παγκόσμια πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα. Τα εν λόγω παραδείγματα δίνουν έμφαση στη χειραφετική αξιοποίηση του παιχνιδιού και έτσι μέσα από αυτά ανοίγεται μία νέα οπτική για την εφαρμογή της Κριτικής Παιδαγωγικής.

Πανταζίδης Σ. (2018). Από την Παιδαγωγική του Παιχνιδιού στο Critical Gaming Pedagogy. 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κριτικής Εκπαίδευσης, Θεσσαλονίκη (υπό δημοσίευση).

Περιοδικό Nέος Παιδαγωγός 2019
12ο τεύχος, 325-337
Εκδόσεις e-Πρωτοβάθμια,
Αθήνα I.S.S.N. 2241-6781

Σκοπός της παρούσας εμπειρικής έρευνας είναι η ανάδειξη των παιδιών ως ενεργών δρώντων κοινωνικών υποκειμένων του παρόντος μέσα στις διαδικασίες του Critical Gaming Pedagogy (Κριτική Παιδαγωγική των Παιγνίων). Στην έρευνα αυτή, αναλύθηκε ο λόγος των παιδιών και όσων εμπλέκονται στις διαδικασίες ενός επιτραπέζιου παιχνιδιού, ώστε να διερευνηθεί η ικανότητα συμμετοχής των παιδιών σε «δύσκολα ζητήματα» και δόθηκε έμφαση στο πώς τα παιδιά κατασκευάζουν κοινωνικά νοήματα. Το πρακτικό παράδειγμα που αξιοποιείται είναι το επιτραπέζιο παιχνίδι «World Peace Game» (Παγκόσμιο Παιχνίδι της Ειρήνης) του John Hunter (2013) όπου τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με παγκόσμια πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα.

Το άρθρο εξετάζει τις αλλαγές που έγιναν στη δήλωση πολιτικού ενδιαφέροντος στην Ελλάδα κατά την τελευταία εικοσαετία σύμφωνα με τα εμπειρικά στοιχεία ερευνών του 1988 (ΕΚΚΕ) και του 2005 (Πανεπιστήμιο Αθηνών). Ενώ φαινομενικά επιβεβαιώνεται ότι το ενδιαφέρον για την πολιτική έχει πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα, προσεκτική ανάλυση της ανοικτής ερώτησης σχετικά με το γιατί ενδιαφέρει ή δεν ενδιαφέρει η πολιτική δείχνει ότι στην ελληνική πολιτική κουλτούρα έχουν συντελεστεί βαθιές αλλαγές που ξεπερνούν το ζήτημα του "υψηλού" ή "χαμηλού" ενδιαφέροντος: τα άτομα που υποστηρίζουν στις μέρες μας ότι ενδιαφέρονται για την πολιτική το κάνουν με βαθύτερα "πολιτικό" σκεπτικό απ' ότι το 1988, ενώ η μαζικά διαδεδομένη αδιαφορία για την πολιτική δεν οφείλεται τόσο σε παθητικές στάσεις, όσο στην απογοήτευση από το πολιτικό σύστημα όπως έχει σήμερα.


Images of political culture in Greece: Political participation and the myth of de-politicised "Greek"

This article examines how political participation in Greece has changed during the last twenty years according to empirical data taken from two research projects, one of 1988 (EKKE) and one of 2005 (University of Athens). While the data verify that the political interest has dropped to very low levels, the thorough analysis of the open ended question concerning *why* the responder is or is not interested in politics proves that the Greek political culture has undergone deep changes, that go beyond the question of "high" or "low" levels of interest. In fact, the individuals who claim to be interested in politics show a much more "political" way of thinking compared to 1988, while the widespread indifference about politics does not so much reflect to political apathy, but is rather caused mostly by disappointment from the political system.

During December 2008, massive riots engulfed the entire Greece following the killing of a 15-year old student by a police guard. The December riots were unprecedented in their scope, size, duration, and violence, and they came as a surprise to everyone. The causes suggested so far fail to explain this uprising in one way or another. In this paper, it is argued that a key cause of the December riots and, partially, of the political crises that followed, is the value change among the younger generations.

According to data from the Eurobarometer and the World Values Survey, it is shown that values are changing very fast in Greece towards post-materialism and self-expression. This is the structural change needed in order to explain the riots. Moreover, what is particularly interesting about Greece is that the uprising of 2008 was followed by a devastating economic depression. What can happen in a country whose younger generations are post-materialist, but the economic prosperity which is required for the expression of their values is lost?

This paper formed the basis of an upcoming article, and a link to the article will be posted here both here and in my personal website as soon as it is published. I request that you do not cite this paper until the article is published; if you need to do so, please contact me.

Ενώ η μελέτη των επιμέρους πτυχών του πολιτικού φαινομένου στην Ελλάδα βρίσκεται σε ικανοποιητικό επίπεδο, οι μελέτες που προσπαθούν να κατανοήσουν την ελληνική κοινωνία ως ολότητα, λαμβάνοντας υπόψη εξίσου πολιτικές και μη πολιτικές πλευρές της, είναι σχετικά σπάνιες. Και ειδικότερα η εξέταση της σχέσης που ενδέχεται να υπάρχει μεταξύ των πολιτικών αντιλήψεων των ατόμων και των πολιτιστικών αλλά και ευρύτερων κοινωνικών αντιλήψεων και πρακτικών τους, και μάλιστα με συγκεκριμένα ποσοτικά δεδομένα, είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Και αυτό είναι το κενό που προσπαθεί να καλύψει η παρούσα διατριβή.

Πιο συγκεκριμένα, θεωρείται πως υπάρχει συνάφεια μεταξύ των πολιτικών αντιλήψεων και των πολιτιστικών πρακτικών των ατόμων, πως συγκεκριμένες πολιτικές αντιλήψεις και πρακτικές έχουν το αντίστοιχό τους σε συγκεκριμένες μορφές πολιτιστικών αντιλήψεων και πρακτικών και αντιστρόφως. Αυτή η υπόθεση εξετάζεται σύμφωνα με τα δεδομένα δύο διαφορετικών ποσοτικών ερευνών που διεξήχθησαν σε πανελλαδικό αντιπροσωπευτικό δείγμα.

Μέσα από μια σύνθετη στατιστική επεξεργασία των ποσοτικών δεδομένων φαίνεται πως οι πολιτικές αντιλήψεις και οι πολιτιστικές πρακτικές συνδέονται τόσο στενά, που φτάνουν να συγκροτούν διακριτές υποκουλτούρες οι οποίες αφορούν τόσο την πολιτική όσο και τις πολιτιστικές πρακτικές. Δηλαδή εντοπίζονται επτά υποκουλτούρες, η καθεμία από τις οποίες έχει συγκεκριμένα πολιτικά, πολιτιστικά, κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά και οι οποίες εκφράζουν τις κεντρικές τάσεις της ελληνικής κοινωνίας. Πρόκειται για τις υποκουλτούρες που συμβατικά ονομάστηκαν «νεανική/mainstream», «εναλλακτική/κουλτουριάρικη», «ελληνική», «καλλιεργημένη», «παραδοσιακή ανδρική», «παραδοσιακή γυναικεία» και «αποτραβηγμένη». Η μελέτη τους ενισχύει την κατανόηση της ελληνικής κοινωνίας ως ολότητας, και επιπλέον η εξέταση της κάθε υποκουλτούρας οδηγεί σε εξαιρετικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα όσον αφορά τα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας και τις προοπτικές της. Ενδεικτικά, διαπιστώνεται πως, ενώ η ελληνική κοινωνία είναι κατά βάση παραδοσιακή, βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο και τείνει να αποκτήσει σύγχρονα, δυτικοευρωπαϊκά χαρακτηριστικά.


Αυτό το διδακτορικό βραβεύτηκε από την Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης στη 2η Συνάντηση Νέων Διδακτόρων. Η σχετική εισήγηση υπάρχει στο http://www.academia.edu/2090019/_

This is a study which combines quantitative research, political culture and cultural practices. In particular, quantitative data drawn from two different empirical surveys were analysed through factor analysis and clustering, in order to prove that there’s an underlying connection between the political perceptions and cultural practices of individuals. The analysis made clear that this connection is so strong, that we can distinguish distinct subcultures which illustrate the main trends of the Greek society.

This work was given an award from the Hellenic Political Science Association during the 2nd meeting of young researchers.

"Στην τελευταία συμβολή αυτής της ενότητας ο Γιώργος Διακουμάκος, μελετώντας τα πρωτογενή δεδομένα δύο ερευνών, εντοπίζει την ύπαρξη δύο υποκουλτούρων στην Ελλάδα, που περιστρέφονται γύρω από την πλέον στερεοτυπική και παραδοσιακή πρόσληψη του φύλου· τις υποκουλτούρες αυτές τις ονομάζει συμβατικά «παραδοσιακή γυναικεία» και «παραδοσιακή ανδρική» υποκουλτούρα. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες υποκουλτούρες εκφράζουν, περίπου, το ένα τέταρτο της ελληνικής κοινωνίας και, παρ’ όλο που φαίνεται να υποχωρούν μετά την καθιέρωση των μέτρων θετικών διακρίσεων υπέρ των γυναικών στη δεκαετία του 1980, η επίδρασή τους παραμένει σημαντική ακόμα και σήμερα."


The stereotypical perception of gender in the Greek society: 'traditional male' and 'traditional female' subcultures

"According to the quantitative data of two researches, George Diakoumakos identifies two subcultures which illustrate a traditional and stereotypical perception of gender in Greece. These subcultures are conventionally named ‘traditional female’ and ‘traditional male’. These two subcultures express roughly one fourth of the Greek population and, in spite of getting weaker since the adoption of anti-discrimination laws during the 80s, they remain quite influential."

The starting point of this paper is the hypothesis that culture and politics are related to the point that individuals who adopt a particular set of political perceptions, also adopt corresponding sets of cultural practices. Moreover, it is shown that the relation between politics and culture is intimate to the point that distinct subcultures that draw from both political and cultural practices can be identified.

The main hypothesis is examined according to factor analysis on the data of two quantitative researches. Thus, seven patterns of cultural practices emerge, which are conventionally named ‘mainstream’, ‘alternative’, ‘Greek’, ‘traditional male’, ‘traditional female’, ‘cultivated’, and ‘withdrawn’. Further analysis reveals that each one is related with particular age groups and/or gender, and they are all characterised by distinct political practices and social values. Therefore, it is claimed that they are the key Greek (political) subcultures, which illustrate the main trends of the Greek society.

The main features and some key observations on these subcultures are presented. In addition, the subcultures are classified based on Gramsci’s concept of hegemony and Diamantouros concept of cultural dualism, depending on whether they are traditional or modernist, and hegemonic or anti-hegemonic.

Thus, this paper shows how we can study and understand Greek society in its entirety, and how its politics and culture are closely related.

The events that occurred in December 2008 in Greece were unprecedented in scope, size, duration, and extent in the use of violence, while also being unexpected not only by the state but also by social movement actors. In spite of the importance of the December events, however, the factors that shaped them remain largely unclear. This paper examines the interpretations suggested so far and argues that the overlooked factor of value change among young Greeks played a crucial role in the making of December 2008. Drawing upon the data of the Eurobarometer and the World Values Survey, I show that values are changing fast in Greece towards post-materialism, meaning more emphasis on the quality of life rather than material well-being, and argue that the December events, especially their most creative side, can be best explained in the context of post-materialism. An analytical framework that places emphasis on the discursive formation of the activist subjects rather than on the abstract political/economic causes of the uprising not only provides a better understanding of the events but also relates them to political developments in their aftermath.

Αυτό το κείμενο προσεγγίζει τη θεωρία του λόγου μέσα από το ύστερο έργο του Roland Barthes. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιεί τη σημειωτική μέθοδο προκειμένου να αναλύσει δύο βίντεο, το μονόλεπτο βίντεο του Αντώνη Σαμαρά με τίτλο "Η Ελλάδα τώρα ξεκινάει" που δημοσιοποιήθηκε μέσω του προφίλ του στο Facebook και του καναλιού της Νέας Δημοκρατίας στο YouTube, και ένα σατιρικό βίντεο, που επίσης κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αποτελεί παρωδία του πρώτου. Στόχος της ανάλυσης είναι να καταδείξει πως ένα περιστατικό που θα μπορούσε να αγνοηθεί ως ένα διαδικτυακό επεισόδιο ελάσσονος σημασίας, μπορεί να αναγνωσθεί ως ένα ξεκάθαρο παράδειγμα της τρέχουσας πάλης για ηγεμονία στην Ελλάδα. Μέσα από τη συγκεκριμένη δημιουργική εφαρμογή, η ανάλυση λόγου χρησιμοποιείται για την ανάδειξη ορισμένων χαρακτηριστικών αυτής της σύγκρουσης, η οποία διεξάγεται στο επίπεδο του λόγου. Αυτή η προσέγγιση σκιαγραφεί τη μετάβαση από τον δομισμό στον μετά-δομισμό και το πέρασμα από τη γλώσσα στο λόγο.